صفحه اصلی اخبار گالری عکس مقالات ارسال عکس ارسال مطلب اعضا سایت جستجو تماس با ما
دوست عزیز، به سایت اطلاع رسانی گمیشان خوش آمدید. برای استفاده از تمامی امکانات سایت، ثبت نام کنید و یا با نام کاربری خود وارد شوید!
امروز: 2017/7/27 9:53
ورود
شناسه‌ی کاربری:

رمزعبور:

ورود خودکار



واژه رمز را فراموش کرده‌اید؟

عضو شوید
مقالات جدید
نگاهی به تاریخ ترکمنها و ترکمنستان تا استیلای روسها/فروزان معین
نگاهی به تاریخ ترکمنها و ترکمنستان تا استیلای روسها/فروزان معین
تصویر کوچک شده







فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و ایجاد پانزده کشور جدید از جمله‌ شش کشور مسلمان در آسیای مرکزی و قفقاز پدیدهء نوینی را در جغرافیای سیاسی منطقه و جهان ایجاد نموده است.منطقهء گستردهء جمهوریهای تازه استقلال یافتهء آسیایی که پس از فروپاشی ابرقدرت‌ شرق،پا به عرصهء سیاسی جهان گذارده‌اند که مورد توجه خاص‌ کشورهای منطقه و جهان قرار گرفته است،از یک سو باعث جلب‌ توجه بسیاری از محققان به مسائل مربوط به این کشورها،و از طرف‌ دیگر سبب جلب حکومتها برای استفاده از منابع طبیعی و پتانسیل‌ قدرت کار و سرمایه‌گذاری در منطقه شده است.


آشنايي اجمالي با مجلس شوراي اسلامي و وظايف اصلي نمايندگان

فرستنده taymaz در تاريخ 2007/9/15 23:20:00 (5878 بار خوانده شده)


آشنايي اجمالي با مجلس شوراي اسلامي و وظايف اصلي نمايندگان
قسمت اول : آشنايي اجمالي با مجلس شوراي اسلامي

تهيه و تنظيم : بي بي مريم شرعي
ملا عاشور قاضي ashourghazi@yahoo.com
مجلس شوراي اسلامي (قوه مقننه) كه از نمايندگان مردم سراسر ايران با رأي مستقيم و مخفي بايد تشكيل شود ، از نظر قانون اساسي مظهر قدرت و حكومت مردم و مصداق خارجي جمهوريت است و دو قوه ديگر در حقيقت هر كدام به نوعي مجري مصوبات آن است. فلسفه و مبناي وجودي مجلس شوراي اسلامي تحقق عيني آيه ي شريفه ي "و امرهم شوري بينهم" است كه مقرر مي دارد مؤمنين امور خود را با مشورت يكديگر حل مي كنند ؛ و تحقق عملي اصل 6 قانون اساسي است كه اداره امور را بر مبناي آراء عمومي از راه انتخاباتي از جمله انتخابات نمايندگان مجلس شوراي اسلامي بر مبناي فلسفه وجودي كه متناسب با عنوان آن نيز هست ، كار خود را از طريق شورا به صورت جلسات علني و غير علني و كميسيون ها انجام خواهد داد. قوه مقننه از آنجا كه تبلور اراده ملت است ، بر اساس اصل 76 حق تحقيق و تفحص در تمامي امور كشور را دارد و به تناسب چنين اختياري هر يك از نمايندگان به موجب اصل 84 در برابر تمامي افراد ملت مسئولند و به لحاظ اين كه لازمه چنين مسئوليتي آزادي است ، هر نماينده اي به علت اظهار نظري كه به جهت ايفاي وظايف نمايندگي مي دهد ، بر مبناي اصل 86 از آزادي كامل برخوردار است و هيچكس نمي تواند او را تعقيب يا توقيف كند. در كنار مجلس شوراي اسلامي ، شورايي تحت عنوان "شوراي نگهبان" قرار داده شده كه مطابق اصل 93 ، مجلس بدون آن اعتبار ندارد و وظيفه اين شورا بر اساس اصل 91 پاسداري از احكام اسلام و قانون اساسي است . با رهبري هاي حضرت امام و هوشياري امت ، انتخابات مرحله اول مجلس در تاريخ 24 اسفند 1358 انجام شد (انتخابات مجلس هشتم نيز 24 اسفند انجام خواهد شد ) و 97 نماينده از سراسر كشور با اكثريت مطلق آرا انتخاب شدند و انتخاب بقيه نمايندگان به انتخابات مرحله دوم موكول شد.
برنامه مجلس شوراي اسلامي
نمايندگان مجلس شوراي اسلامي در انجام وظايف نمايندگي به دو كار مهم مي پردازند ، يكي شركت در جلسات علني براي بيان نظرات و بررسي نهايي طرح ها و لوايح و سرانجام تصويب يا رد آن ها ، و ديگر شركت در كميسيون هاي داخلي مجلس به منظور بحث و بررسي پيرامون لوايح و طرح هاي پيشنهادي .
تفاوت لايحه و طرح
لايحه : آن چه را كه دولت حسب نياز به قوانين موضوعه به مجلس تقديم مي كند ، لايحه مي گويند. لايحه ابتدا در كميسيون ها و سپس درصحن علني مجلس مطرح مي شود. به تناسب موضوع ، نمايندگان چه در كميسيون ذي ربط عضو باشند يا نباشند مي توانند پيشنهادات اصلاح بدهند ، نقد كنند و سپس مخالفت يا موافقت نمايند.
طرح : آن چه را كه نماينده يا نمايندگاني براي وضع يا اصلاح قانون به منظور رفع مشكل يا مشكلاتي يا رونق و تقويت موضوعي در جامعه ضروري تشخيص مي دهند به صورت طرح حداقل با 15 امضا براي بحث و بررسي و تصويب در مجلس مطرح مي نمايند (هم طرح ها و هم لوايح بستگي به ضرورت و نياز جامعه به سه صورت عادي – يك فوريتي – دو فوريتي و در حالت خاص و حياتي آن سه فوريتي مطرح مي شود.)
برنامه جلسات علني مجلس
مطابق آئين نامه داخلي مجلس ، نمايندگان بايد در روزي كه قبلا براي تشكيل جلسه معين مي شود ، در مجلس حاضر شوند و نهايتا 15 دقيقه پس از تشكيل جلسه در تالار جلسه حضور يابند و در صورت تأخير و يا غايب بودن در رأي گيري ، مستحق توبيخ خواهند بود . مذاكرات مجلس ، طبق اصل شصت و نهم قانون اساسي علني است (مگر در شرايط اضطراري) و گزارش كامل آن بايد به طور مستقيم از طريق راديو و روزنامه رسمي كشور براي اطلاع عموم منتشر شود. در جلسات علني ، مردم و خبرنگاران رسانه هاي گروهي داخلي و خارجي مي توانند شركت كنند. برنامه جلسات علني با اعلام رسميت جلسه توسط رئيس مجلس و قرائت دستور جلسه توسط منشي مجلس و تلاوت آياتي از كلام الله مجيد شروع مي شود . بيانات قبل از دستور و " دستور مجلس " (بررسي طرح ها و لوايح و سؤال نمايندگان از وزراء يا هيئت وزيران و در موارد ضروري استيضاح نمايندگان ازهيئت وزيران يا هر يك از وزراء ) قسمت بعدي برنامه جلسات علني و «ختم جلسه» قسمت نهايي آن را تشكيل مي دهد .
بيانات قبل از دستور نمايندگان
ازآنجا كه طبق اصل 84 قانون اساسي «هر نماينده در برابر تمام ملت مسئول است و حق دارد درهمه مسائل داخلي و خارجي كشور اظهار نظر نمايد » ، در آئين نامه داخلي مجلس پيش بيني گرديد كه هر يك از نمايندگان كه مطلب مهمي براي اطلاع مجلس و ملت داشته باشد ، مي تواند با رعايت نوبت صحبت كند.
وقت هر يك از نمايندگان براي نطق 10 دقيقه است و مي تواند تمام يا حداقل 3 دقيقه از حق خود را به يك نفر نماينده ديگر واگذار نمايد . مجموع اين نطق ها (كه بايد با حفظ حيثيات مجلس و نمايندگان و رعايت نظم و نوبت و اجراء آئين نامه داخلي ايراد گردد) نبايد از نيم ساعت تجاوز نمايد. عدم رعايت موارد فوق از طرف نماينده ، به ترتيب "تذكر شفاهي" ، "اخطار" و يا "توبيخ و احضار متخلف در جلسه هئيت رئيسه را به دنبال خواهد داشت . البته بايد توجه داشت كه موارد توبيخ مربوط به تمام جلسه است و اختصاص به بيانات قبل از دستور را ندارد.
در هر جلسه قبل از ورود در دستور ، رئيس مجلس مي تواند شخصا تنها در مورد گزارش حوادث و مسائل فوري روز مطالبي را كه آگاهي مجلس از آن ها ضروري باشد ، به اطلاع نمايندگان برساند.
دستور مجلس
دستور مجلس معمولا "بررسي طرح ها و لوايح" يا " سؤال و در مواردي استيضاح نمايندگان از هئيت وزيران يا هر يك از وزراء مي باشد. دستور هفتگي مجلس بايد به ترتيب وصول لوايح و طرح ها از كميسيون ها از طرف هئيت رئيسه مجلس تهيه و پس از طبع و توزيع بر لوحه مخصوص نصب شود. لوايح و طرح هايي كه داراي اولويت باشند ممكن است بنا به تقاضاي دولت و يا 15 نفر از پيشنهاد دهندگان طرح و موافقت هئيت رئيسه خارج از ترتيب وصول در دستور هفتگي مجلس قرار گيرد. اين دستور قابل تغيير نيست مگر در مورديكه از طريق دولت يا 15 نفر از نمايندگان كتبا تقاضاي تغيير شود و در اين صورت به شرط تصويب مجلس دستور جلسه بعد تغيير خواهد يافت. طرح ها و لوايح دو فوريتي از اين قاعده مستسني و تابع ماده مربوطه بوده و در صورتيكه مجلس سه فوريتي لوايح و يا طرح ها را تصويب كند باعث تغيير دستور همان روز خواهد شد.
حال در دو قسمت مجزا به توضيح دستور جلسات مي پردازيم :
الف – بررسي طرح ها و لوايح
ب – سؤال نمايندگان از وزراء يا هئيت وزيران
الف – بررسي طرح ها و لوايح و تصويب آن ها
بر اساس قانون اساسي ، مجلس در عموم مسائل در حدود مقرر در قانون اساسي مي تواند قانون وضع كند (اصل 71) . طبق اصل 74 قانون اساسي لوايح قانوني پس از تصويب هئيت وزيران به مجلس تقديم مي شود و طرح هاي قانوني به پيشنهاد حداقل 15 نفر از نمايندگان در مجلس قابل طرح است و بر اساس اصل 94 كليه مصوبات مجلس بايد به شوراي نگهبان فرستاده شود و در صورت تشخيص عدم مغايرت آن با موازين اسلام و قانون اساسي ، مصوبه قابل اجراست و براي اجرا به رئيس جمهوري ابلاغ مي شود و رئيس جمهوري موظف است مصوبات مجلس را پس از طي مراحل قانوني و ابلاغ به وي امضا كند وظرف پنج روز براي اجرا در اختيار مسئولان بگذارد. لوايح و طرح ها مي تواند عادي ، يك فوريتي ، دو فوريتي و يا سه فوريتي متناسبا يك شوري و يا دو شوري باشد.
ترتيب شور لوايح وطرح هاي قانوني
به طور كلي تمام لوايح و طرح ها باستثناي لوايح و طرح هاي فوري و مربوط به بودجه وتغيير قوانين عادي و ساير مواردي كه در آئين نامه براي شور در آن موارد ترتيب خاص ديگري معين شده است ، دو شوري (عادي) خواهد بود. فاصله بين دو شور حداقل بايد پنج روز باشد.
شور اول
موقعي كه گزارش كميسيون هاي مربوط در خصوص لايحه يا طرح عادي براي شور اول در جلسه علني مطرح مي گردد و درباره نقاط ضعف و قوت و نقائص و امتيازات و لزوم و يا عدم لزوم طرح و لايحه ، در كليات و مواد مذاكره مي شود و پس از آن نسبت به اصل لايحه يا طرح راي گيري بعمل مي آيد. هر گاه راي موافق داده شود ، پيشنهادهاي كتبي و اصله به هئيت رئيسه نسبت به هر يك از مواد و همچنين مواد الحاقيه كه هر دو بايد كاملا مربوط به موضوع و مواد لايحه يا طرح باشد به كميسيون ارجاع مي شود و با طبع و توزيع در دسترس كليه نمايندگان قرار مي گيرد.
پيشنهادهاي اصلاحي كه در فاصله شور اول و دوم داده مي شود ، بايد به هئيت رئيسه كميسيون تحويل و لااقل 24 ساعت قبل از شروع شور در كميسيون طبع و بين نمايندگان توزيع شود.
كليه پيشنهاد دهندگان ، خواه در شور اول و خواه در فاصله بين شور اول و دوم مي توانند كه در كميسيون مربوط حاضر شوند و توضيحات لازم درباره پيشنهاد خود را بدهند. كميسيون موظف است كتبا لااقل 24 ساعت قبل از طرح پيشنهاد ، پيشنهاد دهندگان را به جلسات كميسيون دعوت كند و نيز كميسيون ها موظفند در موقع رسيدگي به لوايح و طرح ها از وزراء يا معاونين پارلماني مربوطه دعوت بعمل آورند.
لوايح و طرح هاي تقديمي به مجلس شوراي اسلامي بايد گزارش توجيهي داشته باشند تا نمايندگان از"دليل ضرورت آن" مطلع گردند.
شور دوم
در شور دوم گزارش كميسيون در خصوص لوايح و طرح هاي قانوني در مجلس مطرح مي شود و پيشنهاد تازه قبول نمي شود ولي پيشنهادهايي كه در شور اول و در مهلت مقرر به كميسيون داده شده و مورد توجه و تصويب كميسيون واقع نگرديده پيشنهاد دهنده به ترتيب مواد مي تواند آن را در مجلس مطرح كند. (جز در مواردي كه پيشنهاد دهنده دعوت كميسيون را براي حضور در كميسيون نپذيرفته باشد) در اين صورت پيشنهاد دهنده و يا يكي از پيشنهاد دهندگان با توافق اكثر آن ها (در مورد پيشنهاد جمعي) مي تواند براي هر پيشنهاد مدت پنج دقيقه توضيح بدهد و پس از اظهارنظر يك مخالف و يك موافق درباره پيشنهاد و در صورت لزوم توضيحات مخبر يا نماينده دولت نسبت به پيشنهاد مزبور اخذ رأي به عمل مي آيد و پس از رد يا قبول پيشنهاد ، نسبت به اصل ماده رأي گيري به عمل مي آيد و چنانچه به تصويب نرسيد نسبت به حذف ماده بدون مذاكره رأي گيري خواهد شد و در صورتيكه حذف ماده بتصويب نرسيد ، پيشنهادهاي اصلاحي تازه در همان جلسه پذيرفته مي شود. پس از خاتمه شور دوم در ماده واحده يا مواد در طرح ها و لوايح عادي و بعد از شور در لوايح و طرح هاي فوري به پيشنهاد حداقل پانزده نفر از نمايندگان و تصويب مجلس ، شور نهايي در مجموع لايحه يا طرح جهت مرتب نمودن فصول و مواد و الفاظ و عبارات بعمل خواهد آمد و حداكثر زمانيكه به مجموع نمايندگان موافق و مخالف براي اظهار نظر در مجموع بعنوان آخرين شور داده مي شود نيم ساعت است كه هر يك از موافقين و مخالفين پنج دقيقه نظرات خود را نسبت به لايحه يا طرح اظهار مي نمايد و همچنين مجلس مي تواند بطريق فوق لوايح و يا طرح هاي غير فوري را مجددا به كميسيون ارجاع نمايد تا كميسيون ظرف پنج روز فصول و مواد آنرا اصلاح و مرتب نموده و براي اخذ رأي قطعي به مجلس عودت دهد.
لوايح و طرح هاي فوري
لوايح و طرح هاي يك فوريتي آن است كه پس از تصويب فوريت به كميسيون ارجاع مي شود تا خارج از نوبت مورد بررسي قرار گيرد و لوايح و طرح هاي دو فوريتي آن است كه پس از تصويب دو فوريت بلافاصله به طبع و توزيع آن اقدام و 24 ساعت پس از توزيع در مجلس مطرح مي شود. لايحه و طرح سه فوريتي آن است كه وقتيكه سه فوريتي طرح يا لايحه به تصويب مجلس رسيد در همان جلسه وارد دستور مي گردد.
ب- سؤال نمايندگان از وزراء يا هئيت وزيران و حضور مسئولين اجرايي در مجلس
اصل 70 قانون اساسي چنين مي گويد "رئيس جمهور ، و معاونان او، و وزيران به اجتماع يا به انفراد حق شركت در جلسات علني مجلس را دارند و مي توانند مشاوران خود را همراه داشته باشند و در صورتي كه نمايندگان لازم بدانند ، وزراء مكلف به حضورند و هر گاه تقاضا كنند مطالبشان استماع مي شود . طبق اصل 88 قانون اساسي ، در هر مورد كه حداقل يك چهارم كل نمايندگان مجلس شوراي اسلامي از رئيس جمهور و يا هر يك از نمايندگان از وزير مسئول درباره يكي از وظايف آنان سؤال كنند ، رئيس جمهور يا وزير موظف است در مجلس حاضر شود و به سؤال جواب دهد و اين جواب نبايد در مورد رئيس جمهور بيش از يك ماه و در مورد وزير بيش از ده روز به تأخير افتد مگر با عذر موجه به تشخيص مجلس شوراي اسلامي . نماينده سؤال خود را صريحا و به طور كتبي به رئيس مجلس مي نويسد و در همان جلسه عنوان آن قرائت و فورا براي وزير مربوط ارسال مي گردد. وزير حداكثر تا ده روز ،براي جواب در مجلس حضور مي يابد و پس از توضيحات سؤال كننده ، موضوع را به كميسيون رسيدگي به سؤالات ارجاع مي دهد و پس از رسيدگي "در كميسيون رسيدگي به سؤالات" گزارش آن در دستور مجلس قرار گرفته و مخبر گزارش را قرائت خواهد كرد. در صورتيكه سؤال كننده با پاسخ وزير قانع نشود ، رئيس مجلس با تقاضاي سؤال كننده ، موضوع را به كميسيون تفحص ارجاع مي نمايد.
كميسيون مزبور مكلف است از تاريخ ارجاع سؤال بدون فوت وقت ظرف 15 روز براي روشن شدن مطلب بهر طريق كه صلاح بداند اعم از خواستن سوابق امر و يا اخذ توضيح كتبي يا شفاهي از شخص وزير و هر گونه تحقيقات ديگري كه لازم بداند به موضوع رسيدگي نموده گزارش خود را تنظيم و به مجلس تقديم دارد و اين گزارش در دستور هفته بعد قرار خواهد گرفت و بدون بحث در مجلس قرائت خواهد شد.
ختم جلسه
طبق آئين نامه داخلي مجلس ، مدت هر جلسه حداكثر چهار ساعت است كه ممكن است متوالي يا متناوب باشد ، مگر در موارد ضروري به تشخيص رئيس و تصويب مجلس . و هنگام طرح لايحه بودجه ، جلسات بايد بلا انقطاع در كليه ايام هفته غير از جمعه و تعطيلات رسمي ، متواليا حداقل روزي 4 ساعت منعقد گردد.
بر اين اساس و پس از انجام دستور جلسه (در حد امكان) اسامي غائبين و ديرآمدگان جلسه گذشته يا كنوني و همچنين برنامه كار كميسيون ها و تذكرات لازم به اطلاع مي رسد و پايان جلسه اعلام مي گردد.
رئيس جلسه قبل از ختم هر جلسه ، روز و ساعت تشكيل و دستور جلسه بعد را اعلام مي نمايد كه در صورت مشروح مذاكرات درج شود ، مگر در موارد اضطراري (به تشخيص هئيت رئيسه) كه حداقل 24 ساعت قبل از تشكيل جلسه بايد بطور رسمي اعلام شود.
قمست دوم : وظايف اصلي نمايندگان
قانون اساسي بيش از يك سوم اصول خود را به مجلس اختصاص داده است و در آن ها به تبيين جايگاه و وظايف و چگونگي ارتباط آن با ساير قوا اهتمام نموده است. لذا با توجه به جايگاه رفيع مجلس كه مظهر حاكميت ملت است ، طبيعتا انتظارات و توقعات ويژه اي از آن مي رود. مجلس بستر ساز حركت دولت به شمار مي رود و بنابراين ارزيابي عملكرد مجلس ، برآيند مجموعه ي عملكرد نمايندگان است و موكلين حق دارند گزارش مستندي كه حاكي از چگونگي عملكرد وكلاي آنها باشد در پايان كار داشته باشند. امر قانون گذاري و نظارت دو وظيفه اصلي نمايندگان است كه در قانون اساسي به صراحت بيان شده است . وظيفه سومي نيز وجود دارد كه به تبع اين مسئوليت و واقعيات موجود در جامعه و منبعث از سوگندي است كه نماينده در پاسداري از حقوق مردم در مجلس ياد مي كند و آن عبارت است از توجه و رسيدگي به نارسايي ها و مسائل زيربنايي حوزه هاي انتخابيه.
نماينده ي واقعي كسي است كه بدون زد و بندهاي سياسي و با داشتن نگرشي مستقل و فراتر از منافع جناحي و گروهي و بخشي صرفا با اصل قرار دادن مصالح نظام و مردم در تمام مقاطع و ابعاد سياسي ، اجتماعي و فرهنگي انجام وظيفه نمايد و به اعتماد مردم پاسخ دهد و در عين حال در انجام وظايف فوق و در رسيدگي به كمبودها و مسائل زيربنايي حوزه انتخابيه خود موفق باشد ، به طوري كه عمل به هر يك از اين سه وظيفه ، وظيفه ديگر را تحت الشعاع قرار نداده و يا به بوته فراموشي نسپارد. داشتن استقلال فكري – قدرت تخيل ، دانش لازم ، حريت ، آزاد انديشي ، شجاعت ، صراحت لهجه و تقواي الهي بايد از جمله ويژگي هاي يك نماينده شايسته باشد. پيگيري و ورود نماينده به مسائل اساسي حوزه انتخابيه بايد به نحوي باشد كه اين فعاليت ها مكمل اقدامات و برنامه ريزهاي دولت و متوليان مربوطه در دستگاه هاي اجرايي باشد. پيش فرض تحقق اين امرمهم اينست كه نماينده وام دار افراد و يا گروه ها نباشد . البته اين به آن معنا نيست كه افراد و گروه ها به خصوص در فصل انتخابات در ستادها و غير ستادها به كانديداي مورد نظرشان كمك نكنند ، بلكه مهم انگيزه هاست كه آنها نيز با انگيزه الهي و خدمت به مردم سعي كنند به راهيابي واجدين شرايط به مجلس كمك كنند كه قطعا در بركات و حاصل كار نمايندگان سهيم خواهند بود.
نماينده بايد واقف باشد كه وظيفه او «وكالت» است و نه «كفالت» و جز پاسداري از حقوق موكلان خود كه مقدرات خود را به او سپرده اند نبايد بينديشد كه اين به معني تحصيل رضايت مردم و بالمال رضايت پروردگار است.
فقط از اين طريق مي توان از چنبره تعصبات و وابستگي هاي جناحي و گروهي ، نظير آنچه كه در نظام هاي پارلماني ديگر نقاط دنيا رايج است خلاصي يافت و وظيفه قانون گذاري و نظارت و حتي تلاش براي رفع معضلات حوزه اي و منطقه اي را به نحو احسن به انجام رسانيد و در اين صورت است كه وكيل مي تواند نماينده اراده و مظهر حاكميت مردم باشد.
منابع :
1 – قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ؛ تدوين جهانگير منصور ، نشر دوران ، 1382
2 – آشنايي با مجلس شوراي اسلامي ؛ روابط عمومي مجلس شوراي اسلامي
3 – سيد حسين شريفي : مجلس ... تا جايگاه واقعي پاسخ به اعتماد مردم ، انتشارات مقشع ، چاپ اول زمستان 1379






صفحه مناسب چاپ پیشنهاد این صفحه از این خبر یک pdf بساز
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم
آخرین اخبار
افراد آنلاین
14 کاربر آن‌لاين است (13 کاربر در حال مشاهده‌ی سایت اخبار)

عضو: 0
مهمان: 14

بیشتر...
طراحی و میزبانی : شرکت ایلیاد گنبد