عاون صنايع دستي‌ سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري گلستان گفت: زين‌سازي تركمن در فهرست ميراث‌هاي معنوي كشور به ثبت مي‌رسد. به گزارش خبرگزاري فارس از گرگان به نقل از روابط عمومي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري گلستان، انوشيروان گرايلي افزود: با توجه به اين كه صنايع دستي گزارشگر صنعت و هنر نياكان و بيانگر هنر و ذوق مردم هر كشور است مي‌توان آن را جلوه گاه آفرينش هنري مردم يك مرز و بوم و ذوق و سليقه معاصران دانست و اثرات آن را در زندگي روزمره و حيات اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي يك كشور باز يافت.

به گفته وي، صنايع دستي گزارشي از هويت افراد و در مجموع هويت يك قوم و قبيله و در نهايت يك ملت است كه گذشته تاريخي آن را بيان كرده و حلقه واسط و رابط بين هويت گذشته و هويت كنوني اقوام است. گرايلي افزود: صنايع دستي سفيران فرهنگي يك قوم و قبيله بوده كه هيچ گاه از گزارش پيام خود دست نمي‌كشد.
وي با اشاره به اينكه بحث ميراث معنوي از جمله مباحث جديد در سطح جهان و ايران است، يادآورشد: استان گلستان داراي تمدني طولاني است بدين جهت ذخاير و مواريث گرانبهايي نظير ميراث معنوي در اين استان به جاي مانده است كه يكي از مواريث اين منطقه هنر صنعت زين‌سازي تركمن است.
وي يادآور شد: در مطالعه تاريخچه تركمن، اسب و اسب دواني از جمله توانمندي‌هاي ريشه‌دار در بين اين قوم است و دقيقا نمي‌توان تاريخي براي ساخت زين تعيين كرد چرا كه از زماني كه تركمن وجود داشته اسب و زين‌سازي و ساير متعلقات آن نيز وجود داشته هرچند اين رشته در زمره رشته‌هاي در حال منسوخ شدن است.
گرايلي تاكيد كرد: اين هنر صنعت در گذشته به دليل وجود سواركاران تركمن و ساخت زين به وسيله دستان هنرمند آنان بسيار رونق داشته ولي متاسفانه در حال حاضر به دليل ماشيني شدن و استقبال كمتر از اسب‌دواني در حال كمرنگ شدن است.
معاون صنايع دستي و هنرهاي سنتي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان گلستان افزود: هم‌اكنون فقط يك هنرمند در شهرستان گنبدكاووس و روستاي قورفجه مشغول به كار است.
وي با اشاره به اينكه با رونق و گسترش زين‌سازي مي‌توان از اين صنعت به عنوان يك قابليت فرهنگي و يك جاذبه اقتصادي در توسعه گردشگري براي جذب گردشگران بهره‌برداري كرد، تاكيد كرد: به موازات ثبت زين‌سازي، با برگزاري نمايشگاه‌ها به صورت فصلي و دائمي بر حسب كانون‌هاي توسعه به همراه مراحل تهيه و توليد و معرفي كانون‌هاي توليد اين هنر راهي در جهت شناساندن اين صنعت در سطح ناحيه‌اي، استاني و ملي و گامي در جهت توسعه اين صنعت برداريم.
وي در همين زمينه اضافه كرد: زين با گذشت زمان جريان‌ها و دگرگوني‌ها عمده دستخوش تغييرات و دگرگوني شد، در صورتي كه به عنوان يك عامل هويت‌سازقوم تركمن بايد در قالب ميراث معنوي زنده مانده و سپس به زيبايي و زيباشناسي اثر از جنبه تاريخي و فرهنگي توجه داشت و در آن حيطه كنكاش و شناسايي كرد.
وي يادآور شد: در مرحله بعدي پژوهش از گذشته مردم اين قوم انجام گيرد و همچنين بايد براي حفظ وضع موجود حداكثر تلاش را داشت و با مشاركت اجتماعي قوم تركمن جهت حفظ و حراست و اعتلا بخشيدن به آن از طريق فراهم كردن شرايط اين مشاركت اقداماتي را به انجام رساند.
وي خاطرنشان كرد: با توجه به تركيب فرهنگي موجود در قوم تركمن و خرده فرهنگ‌هايي كه در اين قوم رواج دارد و تمام مواردي كه مانند معتقدات با هنرها، صنايع، فنون، اخلاق، قوانين، سنن و تمامي عادات و رفتار كه به نوعي تعريف كننده فرهنگ مي‌باشد مي‌توان به عنوان جذب كننده گردشگران بهره‌برداري كرد.
مسوول توسعه و ترويج معاونت صنايع دستي و هنرهاي سنتي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري گلستان نيز گفت: زين در زبان تركمني به پالانچا يا قامش معروف بوده و وسيله ايست از جنس چرم (چوب يا آهن) كه در هنگام سواري بر پشت اسب مي‌بندند.
مريم حاجي‌ابراهيمي افزود: ساخت زين در اقوام مختلف روش‌هاي خاص خود را دارا است اين رشته جزء رشته‌هاي اصلي قوم تركمن بوده كه سال‌هاست به فراموشي سپرده شده و سوار كاران از زين‌هاي صنعتي و كارخانه اي استفاده مي‌كنند هم اكنون كاربرد زين با تكنيك قديمي در سواركاري و اسب‌دواني ديگر رواج ندارد شايد بتوان علت منسوخ شدن آن را عدم استفاده از زين قديمي در اين دوره دانست.
به گفته وي، با بررسي اقتصادي در طي مراحل توليد مي‌توان متوجه شد كه در ساخت زين افراد زيادي به امر تدارك و تامين مواد اوليه و تهيه و توليد آن مي‌توانند مشغول باشند.
وي ادامه داد: همچنين از آن جايي كه كارگاه‌هاي توليد صنايع دستي بدون نياز به فضاي گسترده و ابزار پيچيده با امكانات كم و در زماني كوتاه به مرحله توليد مي‌رسد سرعت بازدهي صنايع دستي بيشتر از ساير طرح‌هاي توليدي است.
وي خاطرنشان كرد: نياز به نيروي انساني متخصص و تحصيل‌كرده در صنايع دستي نسبت به ساير صنعت‌ها كمتر است با اين اوصاف علاوه بر اين كه رونق چنين كارگاه‌هايي به اقتصاد جامعه كمك مي‌كند، براي راه‌اندازي به سرمايه زياد نياز ندارد و تمامي مواد اوليه مصرفي را مي‌توان از منابع داخلي تهيه كرد.